image

Visit Us on Facebook

Αρχιτεκτονική όαση… στο κέντρο της Λευκωσίας

 

 

Το σπίτι του Αντρέα και της Ζώης Λόρδου είναι η απόδειξη πως η αρχιτεκτονική μπορεί ταυτοχρόνως να είναι τόσο πνευματική, τόσο διανοητικά ζωντανή και τόσο βαθιά αισθησιακή. Αν όπως λένε, κάθε φωτογραφία λέει και μια ιστορία, τότε το παλμαρέ του Αντρέα και της Ζώης περιέχει αρκετό αφηγηματικό υλικό για τον ογκωδέστερο τόμο…

 

Συνέντευξη στον Νεκτάριο Μαρκέτο

Φωτογραφία: Ειρήνη θεοδώρου

Styling: Αμελή Παύλου

 

Το σπίτι στη πάροδο Ρηγαίνης είναι φαινομενικά όπως και τα διπλανά του. Όταν όμως ανοίξει η πόρτα και μπεις στο προχωλ τότε μπαίνεις σε έναν άλλο κόσμο.

Ο Αντρέας και η Ζώη συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον και στη προσωπική τους ζωή αλλά και επαγγελματικά. Δεν είναι απλώς καλοί αρχιτέκτονες, είναι προκλητικοί συζητητές που τολμούν να παίζουν συνεχώς με το ανείπωτο. Μιλάω μαζί τους και αισθάνομαι ότι με ορισμένους ανθρώπους θα έχω πάντα την εντύπωση πως γνωρίζομαι καιρό, παρότι μαζί τους με συνδέουν περισσότερο άλλοι άνθρωποι παρά οι περιστάσεις. Ο Αντρέας φτιάχνει υπέροχο παγωμένο καφέ και ξεκινάμε με τα νέα της ημέρας- η συνέντευξη μπορεί να περιμένει. Το περιβάλλον είναι ζεστό, οικογενειακό και το δέσιμο μεταξύ των μελών φανερό. Η εννιάχρονη κόρη τους εξασκείται στο πιάνο οι δίδυμοι γιοί τους την έχουν καταβρεί με το σκάψιμο στην ειδικά διαμορφωμένη τάφρο ενώ ο μεγαλύτερος γιος δεν εμφανίστηκε καθόλου λόγω φόρτου μαθημάτων.

 

Πρέπει να πω ότι το σπίτι σας είναι κάτι σαν αρχιτεκτονική όαση στη παλιά Λευκωσία…

Α: Ευχαριστούμε για την φιλοφρόνηση. Αυτό που βλέπεις είναι η αρχιτεκτονική εκφραση της ζωής μας, και ο χώρος όπου περνάμε αρκετές ώρες της καθημερινότητάς μας.

 

Αλήθεια, πώς καταλήξατε να ασχοληθείτε και οι δύο με την αρχιτεκτονική;

Ζ: Εγώ από μικρή, αντί να σχεδιάζω σπιτάκια με καμινάδες και μια πόρτα στο κέντρο, ζωγράφιζα κατόψεις και ρωτούσα τον πατέρα μου που είναι επιμετρητής ποσοτήτων τι απόσταση πρέπει να έχουν οι κολόνες.

Α: Εμένα επίσης ο πατέρας μου εχει σπουδασει αρχιτεκτονικη και ο παππούς μου ασχολείτο με κτηματικες επιχειρησεις. Μπορώ να πω ότι παντα αγαπούσα το σχέδιο και τη προκληση του να λύνω όσο πιο πολλά προβλήματα μπορώ τραβώντας μια μονο γραμμή.

 

Άρα λοιπόν κάποιες επιρροές μας δείχνουν πιο δρόμο θα ακολουθήσουμε..

Ζ: Όχι απαραίτητα. Για να ακολουθήσεις την αρχιτεκτονική πρέπει να την έχεις και λίγο μέσα σου.

Α: Νομίζω ότι την αρχιτεκτονική την αγαπώ από τα βάθη της καρδιάς μου. Με κυριεύει παντα χαρά όταν επεξεργάζομαι την ιδέα μου και την σκιτσάρω.

 

Άρα πιστεύετε στο ταλέντο, στο χάρισμα...

Α: Ναι πιστεύω πως στην αρχιτεκτονική πρέπει να υπάρχει ταλέντο, σκληρή δουλειά και τιμιότητα.

 

Το ταλέντο βρίσκεται στην ικανότητα ανάλυσης ή στην ικανότητα σύνθεσης;

Ζ: Δεν μπορείς να κάνεις καμία σύνθεση χωρίς να έχει προηγηθεί ανάλυση. Αλλά δεν εξυπηρετει την αρχιτεκτονικη τουλαχιστον να αναλύεις δίχως μετά να προσπαθείς να συνθέσεις. Το ένα εξαρτάται από το άλλο.

Α: Το ταλέντο είναι πηγαίο, έχει τη δική του δυναμική και ο καθένας που νιώθει ότι έχει ταλέντο πρέπει να το εμπιστεύεται ως ένα βαθμό, αλλά σε επόμενα στάδια η εργασια πρέπει να περνά από τη βάσανο της λογικής και της πραγματικότητας της κατασκευής ενός έργου.

 

Και πότε χάνεται το ταλέντο;

Ζ: Δεν νομίζω πως χάνεται ποτέ το ταλέντο. Εάν δεν το καλλιεργείς απλά μένεις στάσιμος και στην αρχιτεκτονική όταν μένεις στάσιμος δεν μπορείς να δημιουργήσεις με την ουσιαστικη εννοια της λεξης.

 

Τελικά, τι είναι η δημιουργία; Πώς καταφέρνει κάποιος να κάνει κάτι που αποτελεί δημιούργημά του;

Α: Η δημιουργία περιέχει τη σύλληψη και τη λογική τοποθετηση της μεσα στα πλαισια των αναγκων και προβηλατισμων που εκφραζει το εργο. Η δε πραγματοποιηση του εργου είναι θέμα επιμονής και τεκμηρίωσης της κάθε έμπνευσης και της κάθε ιδέας μεσω της λογικής.

 

Υπάρχει κάτι που μάθατε στο πανεπιστήμιο και το κουβαλάτε ως γνώση ακόμη στη ζωή σας;

Ζ: Είμαστε ασυμβίβαστοι και για όλα υπάρχουν λύσεις. Θα μελετήσουμε το έργο που αναλάβαμε προσεκτικά και θα δώσουμε λύσεις εκεί που υπάρχουν προβλήματα.

 

Τι ψάχνει ένας αρχιτέκτονας;

Α: Ψάχνει την πρόοδο σε όλες τις πτυχές της. Η λιστα αλλαζει συνεχως-ο Αρχιτεκτονας παντα αφουγκραζεται τις κοινωνικες, οικονομικες και αλλες τασεις της κοινωνιας.

Ζ: Ψάχνει μια μεγάλη λίστα που συνεχώς πρέπει να την συμπληρώνει. Ικανοποίησα τους ιδιοκτήτες; Έκανα κάτι το οποίο είναι οικονομικά και ενεργειακά συμβατό; Είμαι εντάξει με τα πολεοδομικά δεδομένα; Είναι ασφαλές το δημιούργημά μου; Και άλλα τόσα πολλά.

 

Πιστεύετε ότι συνομιλούν τα κτίρια;

Α: Το κάθε κτίριο εκφράζει την εποχή στην οποία κατασκευάστηκε. Έτσι λοιπόν στη δική μας περιπτωση, αφ’ενός έχουμε ένα εργοστάσιο της δεκαετίας του ’60 το οποιο διατήρησε τα βασικά του στοιχεία, διπλα απο ενα κτίσμα του 1800 που ανακαινίστηκε το 1900 με την προσθήκη ενός δεύτερου ορόφου. Και στα δυο ζει και εργαζεται μια σημερινη οικογένεια, και μελλοντικα μια αλλη. Η επικοινωνια γινεται σε τοσα πολλα επιπεδα-αισθητικα, χρησης, προσανατολισμου, τεχνοτροπιας που προκαλει ανειπωτα ερεθισματα.

 

Ο τρόπος ζωής που έχουμε όλοι λίγο - πολύ σήμερα είναι συνέπεια και της κακής αρχιτεκτονικής;

Α: Η αρχιτεκτονική μας είναι μέτρια καθ’ οτι η Κύπρος πέρασε δύσκολες στιγμές οι οποιες κατεβασαν τον πηχη. Υπήρξε απότομη μετακίνηση πληθυσμού λόγω της τουρκικης εισβολής. Η μετεπειτα αποτομη αστικοποίηση εσπασε τους κοινωνικους ιστους και δημιουργησε μια κοινωνια χωρις συμπαγη ταυτοτητα και αξιες. Η οικονομικη ευμαρεια-που δεν ειχε να κανει με αρχιτεκτονικη καλαισθησια, προσθεσε στα κακα αποδεικνυοντας οτι και με ασχημα ξενοδοχεια και ασχημα δημοσια κτιρια και αλλα, η δουλεια παλι γινεται. Η γενικη απειρια της Κυπρου σε θεματα εσωτερικης διακυβερνησης-λογω της προσφατης μας αυτοδιαθεσης-εδωσε φτωχες πολεοδομικες κατευθυνσεις και εγιναν λαθη σε μια περιοδο τεχνολογικης εξελιξης οπου οι κανονες του παιχνιδιου αλλαζαν συνεχως. Αλλα για να ανθίσει ενας πολιτισμός πρέπει να ξεκινήσει κάποιος πρώτα από το σπίτι του-μια προτυπη κοινωνια και εκει μπορει ο  καθ’ εις να συγκεντρωσει τις δυναμεις του.

Ζ: Στο σπίτι πρέπει οι γονεις να δημιουργήσουν τις συνθήκες οπου το κάθε μέλος της οικογένειας θα μπορεί να βρεί το χώρο και τον τρόπο έκφρασής του, για να μπορει το καθε μελος ατομικα να εξασκει την προσωπικότητά του χωρις να παρεμβαινει στη ζωη του αλλου, με σεβασμο, σε ενα χωρο γεματο ερεθισματα. Η τηλεόραση, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και οι παιχνιδομηχανές σκοτωνουν τη σκεψη, την οικογενεια, και τα ονειρα και πρεπει να μπουν σε δεύτερη μοίρα. Εμείς σπίτι μας δεν έχουμε παιχνιδομηχανή, και η μια τηλεοραση ειναι σε ελεγχομενο απο γονεις χωρο και οχι σε σαλονι.

 

Δυστυχώς όμως η ποιότητα στη ζωή μας έχει γίνει αξιοθέατο! Γι' αυτό και τα περισσότερα αξιόλογα αρχιτεκτονήματα στην εποχή μας είναι πια το αξιοθέατο των πόλεων που τα φιλοξενούν...

Ζ: Ναι, εχεις δίκιο όταν λες ότι ζούμε πια μια ζωή όπου η ποιότητα είναι αξιοθέατο. Η λανθασμενη αντιληψη για την ποιοτητα-οτι κοστιζει περισοτερο, οτι αφαιρει απο την ποσοτητα ειναι κατα εμας μια πλανη. Ενα ογκωδες ανθρωπινο σωμα η ενα ποιοτικο ανθρωπινο σωμα; (γελια)

Α: Ποιότητα έχει καθετί που λύνει ένα πρόβλημα χωρίς να δημιουργεί χίλια άλλα..στην αρχιτεκτονική αυτό που λέμε ποιότητα έχει διάφορες πτυχες, και το χαμηλο επιπεδο του επαγγελματος μας δυστυχως δημιουργει αντιληψεις και εργα χωρις ωριμες απαιτησεις: με χαλαρες και αδρες απαιτησειςυποφερουν ολα; η ποιότητα της φιλοσοφιας της ιδέας που θα εκφραστει σε κτιριο, η ποιότητα της  ευαισθησιας που θα εναρμονισει το μεσα με το εξω, το δικο μας με τη γειτονια, η εννοια της καλης γειτονιας. Και η ποιότητα κατασκευής. Γενικότερα η ποιότητα έχει να κάνει με τη δυνατότητα του καθε ανθρώπου να αντιμετωπισει τις αγωνίες του και να προχωρησει μπροστα δυνατα και ασυμβιβαστα.

 

Εκτός αρχιτεκτονικής, υπάρχουν άνθρωποι που σας επηρέασαν στον τρόπο σκέψης;

Α: Τα πάντα και οι παντες μας επηρεάζουν. Η φυση, η καθημερινότητα, οι εμπειρίες της ζωης, οι εικόνες γύρω μας, ο τρόπος σκέψης και οι κουλτουρες όλων των ανθρώπων. Ενα τυχαιο γεγονος μπορεί να μας ταξιδέψει σε χώρους μαγικούς όπου ποτέ δεν θα μπαίναμε μόνοι μας-και αυτο το μοιραζομαστε σαν ζευγαρι.

 

Πώς νιώθετε όταν σκέφτεστε ότι τα κτίριά σας θα ζουν και όταν εσείς πια δεν θα ζείτε;

Α: Δεν νομίζω ότι θα τους λείψουμε(γέλια)

Ζ: Όσα κτίρια δημιουργούμε τα νιώθω σαν παιδιά μου και προσωπικά νιώθω περήφανη και τους συμπεριφέρομαι σαν να είναι παιδιά μου.

 

Ο αρχιτέκτονας είναι καλλιτέχνης για σας;

Α: Ο Μοντερνος αρχιτεκτονας των τελευταιων 6,000 χρονων ναι, ειναι, γιατι θεωρει-κακως-οτι δεν τιθεται θεμα επιβιωσης του ανθρωπου πλεον.

 

Η αρχιτεκτονική ομως είναι μέρος της επιβίωσης, και πρωτιστος ρολος ειναι να προσφερει λειτουργικη και ανεξαρτητη επιβιωση. Ενα παραδειγμα-οι κάστορες  φτιάχνουν φράχτες στα ποτάμια με υποβρύχιες εισόδους. Αυτοι οι φρακτες επισης σταματουν τα κομμενα δενδρα-την τροφη τους-τα οποια οι καστορες ροκανιζουν πιο πανω στο ρευμα. Οι κορμοι αυτοι κοβονται και βυθιζονται, και τον χειμωνα με την επιφανεια παγωμενη, οι καστορες βγαινουν απο υποβρυχιες εξοδους κατω απο τον παγο για να μαζεψουν τη τροφη, με ασφαλεια.

 

Αυτο δεν ισχυει για περαν του 90% των νεων κτιριων της Κυπρου, τα οποια εχουν πολυ μετρια ενεργειακη αποδοση και που καταδικαζουν τους ηλικιωμενους μας σε επαιτεια απλως και μονο για να μη κρυωνουν η να ζεσταινωνται. Και με τα κτιρια παγκοσμιως να αναλωνουν περιπου το 50% της ενεργειας, θα ελεγα οτι ο Αρχιτεκτονας δικαιουται να ειναι και καλλιτεχνης εφ’ οσον εκτελεσει πρωτα ορθα τα καθηκοντα του προς την κοινωνια.

 

Με τις άλλες μορφές τέχνης, όπως η μουσική και ο χορός, πώς τα πάτε;

Ζ: Ο Αντρέας είναι εξαιρετικός στη ζωγραφική, παίζει κιθάρα, ξεκίνησε σαν αυτοδίδακτος αλλά τώρα κάνει μαθήματα σε δάσκαλο μαζί με το γιο μας.

Α: Στην ηλικία των έξι γιναμε πρόσφυγες και δεν είχα την ευκαιρία να ξεκινήσω μαθήματα κιθάρας. Η κόρη μας παίζει πιάνο, οι νεαροί κύριοι θέλουν επίσης να ασχοληθούν με μουσικη, και η Ζώη έπαιζε μαντολίνο. Οι τέχνες γενικά μας αρέσουν. 

 

Τι κρατήσατε από τους δασκάλους σας στη αρχιτεκτονική;

Α: Σκληρή δουλειά και τελειομανία.

Ζ: Δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δεν θέλω.

 

Όταν ξεκινάτε να φτιάξετε ένα κτίριο τι σας βασανίζει περισσότερο;

Α: Να ικανοποιήσουμε τον πελάτη αλλά και να ικανοποιηθούμε και εμείς από το αποτέλεσμα.

 

Πόσο διαφέρει η αρχιτεκτονική πρότασή σας όταν πρόκειται για το δικό σας σπίτι και το σπίτι κάποιου άλλου;

Α: Το σπίτι στα διάφορα στάδια της ζωής μας αντικατοπτρίζει του τι μας συμβαίνει. Εδώ δίπλα έχουμε έναν παιδικό κήπο, όταν θα φύγουν τα παιδιά θα είναι ένα ησυχαστήριο για μας. Το σπίτι που αναλαμβάνουμε να φέρουμε εις πέρας το κάνουμε δικό μας, κανοντας τη ζωη του πελατη μας δικη μας. Γι’ αυτο απαιτειται ευαισθησια.

Ζ: Το κάθε σπίτι το αντιμετωπίζουμε σαν να επρόκειτο να κατοικήσουμε εμείς σε αυτό. Δεν θα κάνουμε ένα σχέδιο που είναι καλό για τον πελάτη και δεν είναι καλό για εμάς.

 

Ποιος είναι για εσάς ιδιοφυία στον χώρο της αρχιτεκτονικής; ­ Αν αναθέτατε σε έναν αρχιτέκτονα του 20ού αιώνα να φτιάξει το σπίτι σας, ποιον θα διαλέγατε;

Ζ: Υπάρχουν πολλά άτομα ιδιοφυίες, απορροφάς αυτό που σε ενδιαφέρει περισσότερο και προσπαθείς να το εξελίξεις.

Α: Θα διαλεγαμε τους εαυτούς μας, χωρίς φυσικά να τους θεωρούμε ιδιοφυίες. Ειναι τοσο προσωπικη δουλεια το σπιτι που ο Αρχιτεκτονας πρεπει να ειναι πολυ κοντα στο πελατη, εχεμυθος και φιλος καλος.

 

 

Πώς σας φαίνεται η τάση όλων των σύγχρονων κινημάτων να απορρίπτουν το παρελθόν και να θεωρούν ότι η αρχιτεκτονική φόρμα πρέπει να εξελίσσεται συνεχώς;

Ζ: Όπως μαθαίνεις με την ιστορία πώς να συμπεριφερθείς, έτσι και με την αρχιτεκτονική αλλά και με όλα τα επαγγέλματα. Μαθαίνεις από το παρελθόν και εξελίσσεσαι.

Α: Ειναι μεγαλη ερωτηση αυτη Νεκταριε. Πτυχες πολλες. Υπάρχουν αρχιτεκτονικα αντaρεπτικα κινηματα που ακολούθησαν πολιτικα ανατρεπτικα κινηματα. Όπως για παράδειγμα ο φασισμός, ο οποιος έφερε μαζί του μια γεωμετρική και αυστηρη αρχιτεκτονική-δες το Casa Del Fascio. Επισης ενα νεο υλικό-όπως το μπετόν-μπορεί λογω των δυνατοτητων του να εκφρασει ανατρεπτικές ιδέες. Στη δεκαετια του ’60 η κινηση brutalist δημιουργησε ολοκληρα κτιρια φτιαγμενα εξ’ ολοκληρου απο μπετον-το Wurster Hall, στο Πανεπιστημιο του Berkeley στη Καλιφορνια ειναι απτο παραδειγμα. Δεν ειμαστε σε θεση να κρινουμε και να απορριψουμε εκφρασεις τασεων-μαλλον τις παρακολουθουμε με ενδιαφερον.

 

Και επειδή σας αρέσουν οι ανατρεπτικές ιδέες σύντομα απ’ ότι έμαθα τελειώνετε και το νέο σας project

A: Ναι, τελειώνουμε το Artisan Resort, το οποιο είναι μια κοινότητα στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου του Κάβο Γκρέκο. Είναι σπίτια που έχουν ψηλή ενεργειακή απόδοση, καλή σχέση του μέσα και του έξω, σοβαρή ποιότητα κατασκευής. Σκοπός μας είναι να περνάμε χρόνο με ανθρώπους που θα θέλουν να εξερευνήσουν τη φύση και να μπορούμε όλοι μαζί να απολαύσουμε τις απλές οικογενειακές στιγμές, να ζούμε μέρος του χρόνου μας-χειμωνα και καλοκαιρι-και να εργαζόμαστε από τον συγκεκριμένο χώρο. Πιο απλά θα μοιραζόμαστε κοινές περιπέτειες με φιλους οι οποιοι εχουν αγορασει εκει ενα σπιτι, και ενδιαφεροντες ανθρωπους οι οποιοι εχουν παρομοιες αξιες και που θα ενοικιαζουν ενα χωρο εκει. Ευελπιστούμε ότι θα δημιουργηθεί μια κοινή συνείδηση-έχουμε τόσα πολλά να μάθουμε ο ένας από τον άλλο.

 

Ποιος είναι ο σοβαρότερος κίνδυνος στην εποχή μας για τους ανθρώπους;

Ζ: Η ταχύτητα. Έχουμε πια αναπτύξει τόσο μεγάλες ταχύτητες που δεν προλαβαίνουμε να δούμε τίποτα γύρω μας. Απλώς προσπερνάμε. Δεν βλέπουμε. Ζούμε πια μια ζωή τυφλών που ψάχνουν να φτάσουν κάπου, για να δουν κάτι σημαντικό, αλλά αδιαφορούν αν φτάνοντας θα έχουν χάσει τις ομορφες στιγμες ολης της ζωης τους.